RVO weigert actuele cijfers over het ledenaantal van LTO openbaar te maken omdat andere belangenbehartigers dan kunnen zien waar LTO zwak staat. Wie daar geen (democratisch) probleem in ziet, heeft niet goed gelezen of het stomweg niet goed begrepen.

In een herhaald verzoek (tot aan een beroepszaak bij de rechtbank aan toe) om de aantallen van machtigingen afgegeven aan LTO in de GO bekend te maken (en expliciet niet om adressen, niet om individuele bedrijfsgegevens, niet om BSN-nummers, inkomens of vertrouwelijke gegevens) zodat duidelijk wordt hoeveel bedrijven in ieder geval nog lid zijn van LTO kwam vandaag het besluit , u krijgt het niet.

De pijnlijke waarheid

RVO schrijft dat openbaarmaking ertoe kan leiden dat andere belangenorganisaties zich actiever gaan inzetten in sectoren waar LTO minder vaak gemachtigd is, en dat dit toekomstige pogingen van LTO om machtigingen uit te breiden kan verstoren. Dat is bestuurlijk nogal schokkend. De overheid beschermt hier feitelijk de marktpositie van één belangenorganisatie tegen concurrentie en controle. En dat is heel begrijpelijk, want ja: LTO hebben ze in hun zak.

Daar heb je het. LTO geeft schaamteloos aan dat het ledenaantal niet bekend mag worden, omdat als dat bekend zou worden, het de gesprekken (en de afspraken) met de minister over stikstof zal verstoren. Dat kan alleen maar zo zijn als het cijfer laat zien dat ze een te klein (kleiner dan andere) deel van de sector vertegenwoordigen. Anders zou het geen enkel probleem zijn.

Wanneer om echte cijfers wordt gevraagd en niet om outputdata, zoals een paar jaar terug via WUR, is LTO ineens een particuliere organisatie waarvan het functioneren nauwelijks raakt aan democratische bestuursvoering. Maar tegelijkertijd zijn de cijfers volgens LTO gevoelig vanwege lopende gesprekken met de minister over een van de zwaarste politieke dossiers van het land. Dat kun je misschien op papier verdelen in twee vakjes, maar het lijkt wel of RVO en LTO niet realiseren dat het gaat over een sector met mensen en dieren, niet met cijfertjes en ego’s.

Ook de reactie van LTO bewijst hoe van deze ooit respectabele organisatie, niets meer over is. LTO voert onder meer aan dat openbaarmaking de representatiegraad-discussie kan aanwakkeren, wat weer lopende stikstofgesprekken met de minister kan verstoren, en dat zelfs medewerkers van LTO geen inzage hebben in die gegevens (tjonge, nog een trap na naar je trouwe regiobestuurders, dat ook hen het niets aangaat).

De overheid schermt actuele cijfers af omdat concurrenten van een private belangenorganisatie anders kunnen ontdekken welke sectoren niet voldoende behartigd worden.

Laat dat even tot je doordringen. De cijfers zijn niet geheim omdat ze niets zeggen, ze zijn geheim omdat ze economisch maar vooral politiek alleszeggend zijn.

Want als LTO niet voldoende representatief is, dan kan alles wat tot nog toe tot stand is gekomen in het stikstofdossier onder het mom van ‘in overleg met de sector’ van tafel.

RVO als marketingafdeling van een belangenorganisatie

Laat ik nogmaals duidelijk zijn, natuurlijk mag LTO concurreren en proberen daarin niet alles openbaar te maken, ook mag LTO leden werven, sterker nog, daar zouden ze eens mee bezig moeten gaan. Als ze willen mag LTO (net als ieder ander) proberen in iedere agrarische sector groter te worden dan andere organisaties en LTO mag zelfs, haar eigen leden een rad voor ogen draaien en haar regiobestuurders met wat outputdata wijsmaken dat ze echt wel voldoende leden hebben. Mag allemaal, hoe onfatsoenlijk iemand dat moreel ook zou kunnen vinden, we leven in een vrij land.

Maar de Nederlandse overheid mag dat niet zomaar, het feit dat RVO op eigen houtjes als afwijzingsgrond voor het besluit onderbouwd dat we niet mogen weten waar een concurrerende belangenorganisatie sterk of zwak staat, enkel omdat die kennis de concurrentiepositie van die organisatie kan raken en de gesprekken over stikstof met de minister kunnen storen, is een nieuw level ‘ik dacht dat we alles wel gezien hadden’. Om vervolgens op te schrijven dat er dat het beschermen van de concurrentiepositie van LTO van groter belang is dan het dat de belangen van de boeren door de juiste organisatie behartigd worden.

Het is gewoon genant dat RVO en LTO net doen of dit verzoek enkel een concurrentiestrijd tussen de belangenbehartigers is. Zie mijn toelichting in de Woo voor onderbouwing.

Mijn Woo-verzoek heeft als doel transparant vast te stellen welk deel van de land- en tuinbouwsector in de GO 2025 een machtiging heeft afgegeven aan LTO of een onderdeel daarvan, uitgesplitst naar sector, hoofdactiviteit en bedrijfsomvang.Dit is relevant omdat LTO door overheid en politiek regelmatig wordt gepositioneerd als gesprekspartner namens de agrarische sector. Op dit moment speelt er dusdanig veel binnen de landbouwsector dat het van algemeen belang is om te weten of een organisatie daadwerkelijk vanuit een voldoende groot deel van de sector spreekt of niet. Alle andere manieren om hier antwoord op te krijgen (via ministeries, SER, LTO zelf, WUR, KVK-jaarrekeningen) bleken hierop geen controleerbaar of enigszins realistisch antwoord te geven.

Maar het maakt wel dat we dit ook maar zo moeten gaan oppakken niet dan! Met andere woorden, wacht geen moment langer en meld je aan bij een belangenbehartiger die wel begrijpt wiens belang centraal staat:

Eerder openbaar gemaakte RVO-gegevens laten zien dat het aantal LTO-machtigingen daalde van 21.043 in 2016 naar 16.231 in 2021, en een mail van RVO in 2022 laat zien dat het cijfer in 2021 achteraf bijgesteld moest worden naar laag in de veertienduizend. Dit is ondertussen vijf jaar geleden. Actuele gegevens zijn noodzakelijk om te kunnen controleren of representativiteitsclaims in beleid en uitvoering nog feitelijke grondslag hebben. Het gaat dus niet om een willekeurig of persoonlijk verzoek, maar om controleerbaarheid van publiek bestuur en beleidsrepresentatie.

Nee, LTO, dit is niet persoonlijk

Ik heb steeds gezegd, vanaf de eerste dag dat ik hiermee begonnen ben, dik acht jaar geleden, dat ik de eerste persoon ben die bereid is om leden te gaan werven voor LTO. Nou begin ik daar trouwens onderhand wel een beetje op terug te komen. Maar ik gun ze nog steeds een enorm grote groep aangeslotene. Waarom, omdat ik denk dat de georganiseerde sector een sterke sector is. En als de sector zelf kiest voor LTO, dan geloven ze daarin en dan moeten zij degenen zijn die het doen.

Maar ik vind ook dat je kritisch mag zijn, sterker nog dat je dat moet zijn, met name binnen je eigen sector, het houdt je scherp en het houdt je in gesprek en je mag zelfs zeggen, dat je iets niet wil delen, maar niet het aandeel dat je vertegenwoordigt binnen de sector, niet als je belangenbehartiger bent. Dat is zoiets als niet openbaar willen maken wat de snelste ronde tijd van een schaatser op de 1000 meter was en vervolgens tegen iedere volgende zeggen, sorry je was niet snel genoeg maar ik ga je dat niet laten zien want dat schaadt mijn concurrentiepositie op de wereldranglijst.

Ik kan maar 1 ding hopen en dat is dat LTO geen keuze heeft en min of meer gegijzeld wordt door de overheid om zich voor hun karretje te laten spannen. In ruil voor die miljoenen, miljoenen euros subsidie die ze steeds krijgen, ik bedoel, zou LTO echt gedacht hebben dat daar geen prijskaartje aan zat?? De politiek heeft precies wat ze wil.

En toch, voor het eerst in al die jaren, voel ik boosheid, want als je kijkt naar hoe de sector de afgelopen jaren de afgrond in is gegleden en als je realiseert dat in dezelfde tijd LTO bezig was onder het tapijt te vegen dat hun stem niet de stem van de sector was die de dupe zou zijn van de stikstofplannen dan is dat best heel ernstig.

Overige punten door RVO genoemd als reden voor afwijzing

Het besluit probeert dezelfde informatie tegelijkertijd onbelangrijk en uiterst waardevol te verklaren.

Soms krijg je liever geen gelijk

Het is jammer om gelijk te krijgen, al begin ik aan één ding te twijfelen. Ik dacht dat de overheid LTO in zijn zak had, maar misschien is het wel andersom. Blijkbaar vindt RVO het haar taak om openbaarmaking tegen te gaan met als reden dat als andere boerenorganisaties weten waar LTO weinig bereik heeft, zij daar kunnen gaan proberen boeren te vertegenwoordigen. Daarom moeten de cijfers geheim blijven. (Ja, want waarom zouden boeren vertegenwoordigd moeten worden, hè? Het gaat zo lekker met hen en de sector.) Maar erger nog: sinds wanneer is RVO degene die het ledenprobleem van LTO moet oplossen? Iemand is vergeten RVO te vertellen dat het kiezen van een belangenbehartiger blijkbaar een vrije keuze is.

Het meest schandalige is dat RVO de cijfers al heeft

Dit gaat dus niet over een onmogelijke zoekopdracht. RVO schrijft dat de informatie is gevonden en dat deze in één document is weergegeven. Het document bestond vóór het Woo-verzoek niet. Dat zeggen ze zodat ze zich kunnen verschuilen achter het argument dat ze geen nieuwe data samen hoeven te stellen en/of documenten hoeven te vervaardigen. Oké, stel dat dat zo is, dan heeft dat toch niets te maken met deze situatie, aangezien ze net gezegd hebben dat ze het document al hebben. Dus: het document bestaat, de cijfers zijn gevonden, RVO weet de aantallen nu, alleen wij mogen het niet weten. En vergeet niet dat ik dit al sinds 2023 opvraag. Ieder jaar verschuift het jaar, maar de aanvraag is hetzelfde en ze weigeren te leveren.

RVO zegt twee tegengestelde dingen tegelijk. Een paar regels eerder beweert RVO namelijk dat deze cijfers niet direct inzicht geven in de representativiteit van LTO. Volgens RVO tonen ze hooguit welk deel van de agrarische sector LTO heeft gemachtigd om gegevens uit de Gecombineerde Opgave te ontvangen. Het publieke belang om te controleren of de overheid LTO terecht als gesprekspartner positioneert, noemt RVO daarom slechts mogelijk aanwezig, maar ‘hooguit indirect en beperkt van gewicht’. Oké, maar dan is het wel bijzonder dat een paar zinnen later geclaimd wordt dat diezelfde cijfers zo gevoelig zijn dat openbaarmaking inzicht geeft in:

• het ledenbestand;
• de organisatiegraad;
• de contributie-inkomsten;
• én de sectoren waarin LTO zwakker staat.

Want wat is organisatiegraad anders dan informatie over de feitelijke omvang en spreiding van een organisatie? En waarom zouden concurrerende boerenorganisaties überhaupt strategisch voordeel hebben van cijfers die volgens RVO nauwelijks iets zeggen over het werkelijke bereik van LTO?

Onbelangrijk wanneer de burger zich beroept op het democratische belang. Belangrijk wanneer LTO bescherming tegen openbaarheid nodig heeft. Dat is geen detail in de motivering. Dat is de motivering. Een ander argument dat RVO aanhaalt ter verdediging, is dat LTO geen bestuursorgaan is. Dat klopt. LTO is een PRIVATE belangenorganisatie. En sinds wanneer krijgen private organisaties politieke bescherming als gesprekspartner voor een sector? In de zienswijze van LTO staat nota bene dat openbaarmaking de lopende gesprekken met de minister over stikstof zou kunnen verstoren.

Het is nu aan de sector

Blijkbaar denken LTO en RVO dat belangenbehartiging een bestuurlijke eretitel is geworden die, eenmaal verworven, nooit meer hoeft te worden bewezen. Maar gelukkig hoeft het daar niet op te houden, want wellicht kunnen we niet aantonen of LTO nog voor de sector kan spreken, we kunnen als sector toch op zijn minst eisen dat de belangenbehartigers die wel een flink aantal van de sector openlijk aantoonbaar vertegenwoordigen, meegenomen worden in besluitvorming. Want hoe graag LTO en RVO willen, er komt een dag dat het duidelijk zal worden en als blijkt dat de afgelopen jaren alle gesprekken, alle bouwstenen en alle overleggen gevoerd zijn op basis van een kleiner deel van de sector dan andere belangenbehartigers die niet betrokken waren, terwijl we ook nu al weten dat de overheid al die jaren de cijfers had, dan zal er met terugwerkende kracht een heleboel uit te leggen zijn.

Alle argumenten van RVO op een rij

Ja, dat weten we, want we hebben dit geintje eerder gedaan in 2022, en toen hebben we nota bene zo riant mogelijk (10%) erbij opgeteld aan bedrijven die misschien uit principiële overwegingen geen machtiging wilden geven, terwijl uit eerdere jaarrapporten van LTO bleek dat het rond de 2% lag. Maar we wilden niet kinderachtig zijn.

Bovendien is dat alleen maar meer reden om de cijfers wél openbaar te maken, want als het niets zegt, is het toch ook niet erg.En dat allemaal in het kader dat RVO alle data van de boerenbedrijven heeft geopenbaard, maar vervolgens haar belangenbehartiger met haar leven beschermt.

Er bestaan goede redenen om agrarische bedrijfsgegevens te beschermen. Boeren hebben de afgelopen jaren meer dan genoeg meegemaakt rond openbaarmaking, activisme, bedreigingen en privacy. De in de zienswijze genoemde bedreigingen van bestuurders verdienen daarom serieuze behandeling, maar wel knap pijnlijk dat het voor LTO-bestuurders als geldige reden telt en voor de boeren zelf geen waarde had.

Bovendien ging het in dit verzoek helemaal niet om adressen, namen of iets dergelijks.

Maar daar gaat dit verzoek niet over. Wat ook nog genoemd werd, wat RVO wilde voorkomen, was dat ‘boeren misschien minder snel een machtiging geven’. Ik zou niet weten hoe ze bij dit argument komen, want boeren willen graag dat hun eigen belangenbehartiger naar buiten toe nog minder leden behartigt? .

Natuurlijk ga ik in beroep omdat ik antwoord wil op de vraag die na acht pagina’s nog niet duidelijk is

RVO hoeft LTO niet kleiner te maken, maar ze hoeft haar zeker ook niet groter te maken. RVO, als in, de overheid, heeft maar één taak en dat is de feiten laten zien, het openbaar maken van cijfers die van maatschappelijk belang kunnen zijn.

Voor LTO heb ik geen woorden meer, ja in de zienswijze staat dat er door het vorige verzoek mensen binnen de organisatie bedreigd zijn, ik vind dat heel erg. Ik heb gezocht naar aangiften maar die zijn in ieder geval niet openbaar of genoteerd. Dat neemt niet weg dat het ernstig is. Ik heb ook de nodige bedreigende woorden, scheldpartijen en blokkades moeten verduren omdat ik durfde te vragen naar jullie leden aantallen. Ook de sector krijgt geregeld te maken met bedreigingen van natuuractivisten en milieuactivisten. Dus beste LTO is het een idee om in plaats van zo een groot geheim mee te dragen voor je eigen mensen, je eigen sector gewoon open en eerlijk te zijn?

“When you want to help people, you tell them the truth. When you want to help yourself, you tell them what they want to hear.” — Thomas Sowell

Estimated reading time: 12 minuten