Als het niet zo goedkoop was, zou ik bijna respect hebben voor het feit dat het jou lijkt te lukken om zoveel Nederlandse kiezers wijs te maken dat je in je huidige rol daadwerkelijk wat wil bereiken. Sinds je vanuit Brussel neerdaalde om hier “even” de boel over te nemen, kijk ik met stijgende verbazing naar je optreden.
Een noodzakelijk uitstapje als partijleider op weg naar je baan als premier van Nederland, of beter gezegd, alleenheerschappij via het premierschap. Je had het echter wat te licht ingeschat en je merkte al snel dat niet iedereen het door jouw gekozen tempo van een denderende kudde buffels konden bijhouden.
Maar zoals een ware politicus meebuigt met wat maar enigszins lucratief voor eigen eer en glorie is, herstelde je snel en bond je (zowel letterlijk als figuurlijk) flink in.
Je temperde je toon, boog mee met de stemming in het land, en vond het tempo dat de kiezer aankon. Want hoe graag je misschien zonder burgers zou besturen, je hebt ze nodig om de top te bereiken. Toen je eigen partij vervolgens een nederlaag leed, vond je een nieuwe weg omhoog: je lijfde een partij in die nog wat kiezers had, en het spel kon opnieuw beginnen.
In het land der blinden…
Het politieke landschap lag open. Rechts verloor z’n ruggengraat, het midden twijfelde vooral aan zichzelf, links ontdekte dat idealen geld kosten, en D66 maakte zichzelf onschadelijk. Geen wonder dat veel stemmen nu bij jou terechtkomen (of bij de partij – maar we weten allebei dat die slechts jouw vehikel is).
Waar maak ik mij nou druk om, hoor ik je denken
Goed punt natuurlijk, ik bedoel ik kies ervoor hier te blijven wonen waarmee ik indirect de werking van ons democratisch stelsel accepteer, dus meeste stemmen gelden, niet zeuren. En ik zou het allemaal ook wel kunnen laten rusten, als ik niet zoveel waarde zou hechten aan integriteit en eerlijk en doelmatig beleid.
Natura 2000 en stikstof zijn jouw stokpaardjes, of beter gezegd een stok om mee te slaan (al blijkt uit recente berichten dat dit wel eens de stok kan gaan worden waar ze jou mee om de oortjes gaan slaan).
Van Frans naar klimaatgoeroe
Ik vraag me af of je écht weet waar je het over hebt. De overstap van een studie Frans naar klimaat- en natuurpolitiek is nogal een sprong. Even dacht ik dat je inhoudelijke kennis had, maar je partij stemde tegen de versoepeling van de stikstofnorm – en daarmee realiseerde ik me: jouw enige echte expertise is politiek.
Omdat een wedstrijd pas leuk wordt met tegenstand, help ik je graag een handje. Hier komt je spoedcursus
Ik wil wel vast mijn verontschuldigingen aanbieden, ik begrijp dat je na het lezen van het volgende stuk je even een paar dagen nodig hebt om over je schaamte heen te komen, maar ik heb er alle vertrouwen in dat je dat zo weer achter je weet te laten.
STIKSTOF, NATUUR, NL VAN HET SLOT VOOR DUMMIES
Stikstof is voor planten wat toetsen zijn voor leerlingen. Zonder stikstof groeien planten niet. Zonder toetsen leren studenten te weinig.
Er zijn alternatieven, maar die zijn vaak duur, omslachtig of ineffectief. Je kunt toetsen vervangen door 1-op-1-beoordeling, of je tuin beschermen door er dag en nacht naast te zitten. Alleen, waar haal je de tijd vandaan?
Wat is dan het probleem?
Net als sommige studenten gestrest raken van toetsen, raken bepaalde planten overbelast door stikstof. De een krijgt stress van teveel, de ander van te weinig. Het draait om balans, niet om absolute hoeveelheden.
De stikstofcrisis is dus het gevolg van een keuze: natuur of voedsel? De woningnood en voedselprijzen zijn daar direct mee verbonden. Dit is wat partijen met ‘hart voor natuur’ hebben veroorzaakt met steun van kiezers.
Paniekvoetbal
We spelen paniekvoetbal. De EU fungeert als overambitieuze scheidsrechter, en Nederlandse partijen proberen braaf in de pas te lopen met als resultaat dat we onszelf overspelen. En dat allemaal in een toernooi waarvoor we niet eens gekwalificeerd zijn.
De zak van Sinterklaas (maar dan met boetes)
De EU is de magische zak van groene partijen. Iedere discussie eindigt met: “moet van Brussel”. Maar jij weet ook: Brussel bepaalt wat, niet hoe. Anders ging het over procedures, niet over percentages.
Terug naar het klaslokaal, Brussel zegt dat het onderwijs (lees, natuur) niet mag verslechteren. Dus meten we. Maar in plaats van verbeteren, stoppen we de toetsen (lees, stikstofprojecten). Nederland op slot.
En toen kwam de oplossing…
Iemand stelt voor de toetsnorm te versoepelen. In stikstoftermen: van 0,05 naar 1 mol. Wetenschappelijk verwaarloosbaar, praktisch noodzakelijk. Wat doet jouw partij? Tegenstemmen. Niet tegen de inhoud, maar tegen de versnelde behandeling. Want nuance scoort slecht in een campagne, toch?
Iemand stelt voor om de toetsnorm iets te versoepelen. In stikstoftermen, van 0,05 naar 1 mol. Wetenschappelijk gezien verwaarloosbaar, praktisch gezien de enige manier om überhaupt iets in beweging te krijgen. En wat doet jouw partij? Stemmen tegen. Niet tegen de inhoud, maar tegen het versneld behandelen ervan. Waarom? Omdat nuance nu eenmaal slecht scoort in een campagne?
Stikstofnormen zijn geen natuurwetten. Ze zijn gebaseerd op modellen, met foutmarges. Onder de 1 mol is het effect kleiner dan de meetfout. Dus waarom blijven we bouwen op onzekerheden?
Het echte probleem is niet stikstof. Het probleem is politieke symboliek, onwetendheid, en het misbruiken van wetenschappelijke onzekerheid om je eigen gelijk te halen.
Dus Frans…
Principes zonder kennis zijn holle gebaren. Nederland heeft geen gebaren nodig, maar beleid dat werkt. Toch blijven jij en GroenLinks-PvdA hangen in het beeld van de principiële beschermer. Tegen versoepeling stemmen is één ding, maar waar zijn jullie voor? Boeren, bouwers, gezinnen, niemand weet wat nu concreet moet gebeuren. Het lijkt alsof je gewoon tijd rekt tot je in dat torentje zit.
Maar dit is geen EU. Je zit niet in een ivoren toren. Dit is Nederland. Je beslissingen hebben directe gevolgen. Dat vraagt om een goed afgesteld moreel kompas. Heb je dat?
Knap gedaan hoor
Ik moet eerlijk bekennen, Frans, als iemand mij een jaar geleden had gevraagd waarop ik mijn geld zou zetten, dan was het niet geweest dat jij er eigenhandig in zou slagen om niet alleen een heel land bang te maken voor een abstract gevaar, maar het vervolgens ook nog daadwerkelijk plat te leggen
Knap gedaan, echt waar
Als iemand me vorig jaar had gezegd dat jij, Frans, vanuit Brussel in één beweging zou binnenstappen, je in de Nederlandse politiek zou parkeren als de morele waakhond van de natuur, en vervolgens eigenhandig het land op slot zou houden door op de rem te blijven trappen, zonder dat je formeel ergens eindverantwoordelijk voor bent dan had ik ze meewarig aangekeken.
Maar kijk je nou toch eens gaan, met één been in een verkiezingscampagne, het andere in Brussel, en een hand in elk stikstofdossier. Officieel heb je geen macht, maar ondertussen weet je je wel in het debat te nestelen. Geen verantwoordelijkheid, wel invloed! Je speelt het spel briljant, torentje in zicht, handen schoon.
Ps. Mocht je toch besluiten te blijven, ga dan ook echt iets oplossen. Het is niet zo moeilijk, 1mol per hectare per jaar is ongeveer de stikstofuitstoot van jouw honden op een gemiddelde ochtendwandeling door Maastricht, doe dat keer de middag en avondwandeling en keer 365 dagen per jaar en je kan door je achterban te vragen geen huisdieren meer te nemen, binnen een jaar 90% van de problemen opgelost hebben (cadeautje van mij, je mag net doen of je het zelf bedacht hebt hoor).
Bronnen • RIVM. Nieuw onderzoek naar onzekerheden in stikstofberekeningen. (2025) rivm.nl • NOS. Stikstofrapporten openbaar: adviezen wetenschappers gaan alle kanten op. (2025) • Stikstofinfo.net. De rekenkundige ondergrens bij stikstofdepositie. (2025) • TNO. Gerichte stikstofreductie vraagt om gebiedsgericht beleid. (2025) • GroenLinks,PvdA. Samen strijden voor een groene toekomst – verkiezingsprogramma 2024. • Binnenlands Bestuur. De grote vraag voor een nieuw kabinet: hoe verder met stikstof? (2025)
